Volgens mij bega ik nu een doodzonde door te bekennen dat ik tot vandaag dacht dat meneer Diederik Samson een heel harig persoon was. Hij is namelijk kaal. Hartstikke haarloos. Geen haar op z'n hoofd die eraan denkt om behaard te zijn.
Waarschijnlijk komt het door de associatie met Samson van Gert dat ik dacht dat politieke Samson voorzien was van een uitgemeten haardos. Als ik nou net tien jaar eerder ter wereld was gekomen, dan zou ik hier geen last van gehad hebben. Geef toe: Samson en Gert hadden hun hoogtepunt in de jaren '90. Daarvoor was Samson waarschijnlijk nog een hoopje antiek gordijnstof en lag Gert nog te rollebollen met die rode van K3. Maar ja, had het veel uitgemaakt als ik een decennium eerder geboren was? Ik denk van niet. De kans was dan groot geweest dat ik Diederik alsnog voor extreem harig had aangezien, omdat iedereen er dus lustig op los pafte met talloze pakjes Samson shag: dat is net een rolletje krullend schaamhaar.
Nou vraag ik me af hoe het kan dat zulke associaties zo hardnekkig zijn. Ik heb ze namelijk veel eerder gehad en toegegeven: ik kom er niet vanaf, hoeveel tijd er ook verstrijken mag en hoeveel andere associaties ik al gemaakt heb. Zo kan ik niet anders denken aan Dipsy van de Teletubbies, wanneer iemand bekend vreselijk 'tipsy' te zijn geweest (nog steeds zie ik dan een grote groene engerd met twee antennes op zijn hoofd voor me die een enorm glas bier achterover slaat - is het heel vreemd dat vijftien jaar later comazuipen helemaal in is?).
Vooralsnog zijn dat allemaal beelden uit onschuldige kinderseries. Maar het associëren gaat verder. Ik dacht vroeger bijvoorbeeld als kind altijd dat een auto ‘ruimtewissers’ had, in plaats van ‘ruitenwissers’. Ik stond er blijkbaar niet bij stil wat nou de werkelijke functie was van deze twee panisch zwiepende stokjes. Als mijn vader het had over ‘de ruimtewissers aanzetten’, dan zag ik altijd een ufo neerstorten op onze aarde. Niet eens zo gek: mijn vader had het universum gewist en ja, dan hebben die ufo’s niks meer om in rond te zoeven. Nu ikzelf mijn rijbewijs heb en zo nu en dan door de stromende regen een toertocht maak, betrap ik mezelf er nog regelmatig op dat ik stiekem ‘ruimtewisser’ zeg (mijn instructrice heeft het er toentertijd niet ingeramd dat het ruitenwisser was; misschien zag ze al dat het verspilde moeite was geweest omdat ik spastische uitspattingen krijg van indoctrinatie – vandaar dat ik ook niet in één keer geslaagd ben).
Na enige innerlijke speculaties, ben ik tot de conclusie gekomen dat associaties eigenlijk heel nutteloos zijn, maar juist daarom weer ontzettend nuttig worden. Dat Diederik Samson een beeld bij mij opriep van een klein hysterisch keffertje met een hoog pluizigheidsgehalte, slaat natuurlijk nergens op en is allesbehalve functioneel. Maar juist omdat deze politicus precies het tegenovergestelde is van wat ik dacht dat hij was, lijkt zijn verschijning veel makkelijker te onthouden. Misschien is dat wel wat een man als Diederik Samson bij voorbaat een grote aaibaarheidsfactor bezorgt…
zondag 29 april 2012
donderdag 23 februari 2012
Nieuws kan ook grappig zijn, deel een
Normaal lees ik geen krant. Ik heb het wel een tijdje gedaan (geprobeerd), maar ik werd er niet bepaald gelukkig van om te lezen over al die ellende en toestanden in de wereld. Uiteindelijk had ik dan de meeste aandacht voor de puzzelpagina. Maar ja, die heeft helemaal niks met nieuws in welke vorm dan ook te maken. En erg actueel zijn de puzzels ook niet, want 'actuele' puzzels zouden herkenbaar en toegankelijk moeten zijn; dat zijn de Zweedse puzzels in dagbladen zeker niet. Ter illustratie: het synoniem voor 'meisje' bleek 'blom' te zijn - al sla je me dood! En een ander woord voor 'blunderen' was 'miskleunen'. Het spijt me zeer, maar ik hoor mezelf nog niet zeggen dat ik gisteren enorm gemiskleund heb. Of is het misgekleund? (Deze hoort in dezelfde categorie thuis als stofzuigen: gestofzuigd of stofgezogen? Ook zo'n heerlijk discussiepunt.) Herkenbaarheid? Toegankelijkheid? Waar zijn jullie?
Goed, om terug te komen op de krant. Vanochtend dacht ik: laat ik eens gek doen en de krant daadwerkelijk lezen. Om mezelf mentaal voor te bereiden op de overdaad aan negatieve berichten, begon ik bij de columns. Die zijn vaak licht ironisch, soms zelfs cynisch, maar gaan niet over dood en verderf. Leek me een veilig begin. En dat was het ook.
Ik las een stukje van een schrijver die zich uitliet over de waarschuwing van een of ander voedingsadviesbureau dat stelde dat de gemiddelde Nederlander véél te veel zout binnenkrijgt. (Hallo, what else is new! We worden al jaren bedolven onder spam van de overheid en dergelijke voedingscentra over ons slechte eetpatroon en hoe we reddeloos ten onder zullen aan die kilo's zout die we jaarlijks naar binnen werken - hot item!). Via die column kwam ik op een bericht waarin chefkok Pierre Wind aan het woord was. Ik kan het niet laten om dat soort artikelen te lezen, want het is natuurlijk nooit weg om een aantal culinaire tips mee te krijgen: kun je mooi zelf de chefkok mee uithangen op momenten dat je interessante gespreksstof nodig hebt ('Ja, weet u, tante Riet: u kunt veel beter de rucola vervangen voor lollo rosso: nèt iets zachter van smaak en veel vriendelijker voor de gevoelige smaakpapillen') en daar leent dit soort onderwerpen zich uitstekend voor!
En ja, goedgemutste Pierre kwam met tips. En wat voor tips! Betreffende de discussie over het zout, wist hij mij (en ik denk met mij een hoop anderen) flink te verrassen. Ik citeer:
'Doe eens koffie in de tomatensoep!'
Beste Pierre. Hoe lekker het ook zijn mag, ik doe géén koffie in de tomatensoep, alleen al omdat het zo idioot klinkt. Het zal er heel stom uit zien ('Schat, wat doe jij nou?' 'Ja, ik doe koffie in de tomatensoep. Schijnt heel lekker te zijn, hoor!'). Bovendien roept het niet bepaald smakelijke beelden op. En soms is het aanblik nou eenmaal sterker dan de daadwerkelijke smaak, meneer de Wind. Daar zult u vast alles van weten. Koffie in de tomatensoep, dat wordt 'm niet. Maar het is u vergeven.
Even later kwam er nog zo'n uitspraak van de meester der voedingsbereiding. Dit keer ging het over het hoge zoutgehalte van kaas:
'Een tip: rasp eens wat rauwe bloemkool of broccoli over je carpaccio. Dan krijg je echt het gevoel dat je kaas zit te eten.' Geen commentaar.
Ik vestigde mijn hoop ten slotte op de woordvoerder van het Voedingscentrum. Die man moet toch wel met gefundeerde en mooi geformuleerde uitspraken komen?
'Het is superslecht voor je om meer dan 6 gram zout per dag te eten. Dat adviseert ook de Gezondheidsraad.'
Hè bah. 'Superslecht' is geen hoogstaand taalgebruik, maar hoort thuis in een meisjesblad als Hitkrant of Tina. Als volwassene is iets niet 'superslecht', maar 'niet verantwoord' of 'uitermate ongezond'.
En daar komt nog bij, beste meneer de woordvoerder, wat adviseert die Gezondheidsraad nou precies? In de voorgaande zin kan ik geen advies halen, hoor. Of bedoelt u dat de Gezondheidsraad adviseert om meer dan 6 gram zout per dag te eten? Dat lijkt u wel te zeggen, wanneer ik de zinnen meerdere malen achter elkaar lees. Maar dat zal vast niet de bedoeling zijn.
Toch?
Goed, om terug te komen op de krant. Vanochtend dacht ik: laat ik eens gek doen en de krant daadwerkelijk lezen. Om mezelf mentaal voor te bereiden op de overdaad aan negatieve berichten, begon ik bij de columns. Die zijn vaak licht ironisch, soms zelfs cynisch, maar gaan niet over dood en verderf. Leek me een veilig begin. En dat was het ook.
Ik las een stukje van een schrijver die zich uitliet over de waarschuwing van een of ander voedingsadviesbureau dat stelde dat de gemiddelde Nederlander véél te veel zout binnenkrijgt. (Hallo, what else is new! We worden al jaren bedolven onder spam van de overheid en dergelijke voedingscentra over ons slechte eetpatroon en hoe we reddeloos ten onder zullen aan die kilo's zout die we jaarlijks naar binnen werken - hot item!). Via die column kwam ik op een bericht waarin chefkok Pierre Wind aan het woord was. Ik kan het niet laten om dat soort artikelen te lezen, want het is natuurlijk nooit weg om een aantal culinaire tips mee te krijgen: kun je mooi zelf de chefkok mee uithangen op momenten dat je interessante gespreksstof nodig hebt ('Ja, weet u, tante Riet: u kunt veel beter de rucola vervangen voor lollo rosso: nèt iets zachter van smaak en veel vriendelijker voor de gevoelige smaakpapillen') en daar leent dit soort onderwerpen zich uitstekend voor!
En ja, goedgemutste Pierre kwam met tips. En wat voor tips! Betreffende de discussie over het zout, wist hij mij (en ik denk met mij een hoop anderen) flink te verrassen. Ik citeer:
'Doe eens koffie in de tomatensoep!'
Beste Pierre. Hoe lekker het ook zijn mag, ik doe géén koffie in de tomatensoep, alleen al omdat het zo idioot klinkt. Het zal er heel stom uit zien ('Schat, wat doe jij nou?' 'Ja, ik doe koffie in de tomatensoep. Schijnt heel lekker te zijn, hoor!'). Bovendien roept het niet bepaald smakelijke beelden op. En soms is het aanblik nou eenmaal sterker dan de daadwerkelijke smaak, meneer de Wind. Daar zult u vast alles van weten. Koffie in de tomatensoep, dat wordt 'm niet. Maar het is u vergeven.
Even later kwam er nog zo'n uitspraak van de meester der voedingsbereiding. Dit keer ging het over het hoge zoutgehalte van kaas:
'Een tip: rasp eens wat rauwe bloemkool of broccoli over je carpaccio. Dan krijg je echt het gevoel dat je kaas zit te eten.' Geen commentaar.
Ik vestigde mijn hoop ten slotte op de woordvoerder van het Voedingscentrum. Die man moet toch wel met gefundeerde en mooi geformuleerde uitspraken komen?
'Het is superslecht voor je om meer dan 6 gram zout per dag te eten. Dat adviseert ook de Gezondheidsraad.'
Hè bah. 'Superslecht' is geen hoogstaand taalgebruik, maar hoort thuis in een meisjesblad als Hitkrant of Tina. Als volwassene is iets niet 'superslecht', maar 'niet verantwoord' of 'uitermate ongezond'.
En daar komt nog bij, beste meneer de woordvoerder, wat adviseert die Gezondheidsraad nou precies? In de voorgaande zin kan ik geen advies halen, hoor. Of bedoelt u dat de Gezondheidsraad adviseert om meer dan 6 gram zout per dag te eten? Dat lijkt u wel te zeggen, wanneer ik de zinnen meerdere malen achter elkaar lees. Maar dat zal vast niet de bedoeling zijn.
Toch?
woensdag 22 februari 2012
Echt gezegd (programma 'Opgelicht')
'Het is wel een hele slechte B-film waarin u zich bevindt.'
'Ja.'
'Ja.'
maandag 20 februari 2012
'Ik ben een heel moderne blogger, hoor'
Na een langdurige studie van welteverstaan 18,5 jaar, ben
ik tot de conclusie gekomen dat ‘modern’ een heel essentieloos begrip is. Ik
vraag me dan ook steeds vaker af waarom we het nog zo vaak gebruiken.
‘Heb je het nieuwe
huis van Rita gezien?’
‘Ja, wat ontzettend
mooi! Heel modern ook, met die paarse voordeur en dat vierkante lijnenspel.’
‘Modern’ bestaat helemaal niet. Morgen is de moderniteit van gisteren alweer
verouderd. Dat huis van Rita is heel leuk om naar te kijken en om over te
speculeren. Maar daar blijft het ook bij. Want wees nou eens eerlijk: niemand
zou er in willen wonen. Na een dag ben je al uitgekeken op die irritante paarse
voordeur en word je spontaan claustrofobisch van dat vierkante lijnenspel. Maar
dat zeg je natuurlijk weer niet tegen de daadwerkelijke bewoners van het
spuuglelijke, moderne huis. Want dat is zielig. Aaaah.
Ik
denk dat iedereen zich er stiekem wel bewust van is dat ‘modern’ helemaal niet
zo modern is. In de loop der jaren heeft
het een totaal andere betekenis gekregen. Je bent niet meer vooruitstrevend of
trendsettend meer wanneer je modern bent. Nee, tegenwoordig is ‘modern’ een
synoniem voor ‘belachelijk’.
‘Het is heel modern
om vijf auto’s en drie laptops te hebben.’
Kom op, zeg. Dat is niet modern, dat is ronduit
belachelijk! Wat moet iemand in vredesnaam met vijf auto’s? Tegenwoordig mag je
al blij zijn als je zonder problemen achter het stuur kunt kruipen, gezien de ontwikkelingen
op het gebied van verkeer. Het beruchte alcoholslot bijvoorbeeld, om maar een
zijstraatje te noemen. Een van de modernste uitvindingen ooit, als je het mij
vraagt.
Ondanks
het feit dat ‘modern’ dezer dagen niet echt een positief begrip geacht wordt,
is het wel retepopulair. Zeer vaak voorkomend is:
‘Ik ben een heel
moderne moeder, hoor.’
Moeders bedoelt hier
natuurlijk mee te zeggen dat ze meegaat met de tijd, maar volgens mij moet ze
zichzelf nog overtuigen. Want als je nagaat hoe het er tegenwoordig aan toe
gaat met die blagen (zie Baby’s wil is
wet en Supernanny), dan verliest
de moderne moeder alle glans. Maar ja, wat moet ze anders? Ze kan moeilijk
zeggen dat ze een ‘ouderwetse’ moeder is, want dan krijg je de
feministenbeweging achter je aan. Een ‘gewone’ moeder is saai. En iemand die
zichzelf een ‘goede’ moeder noemt, is arrogant en daarmee dus slecht voorbeeld
voor de kids. Een moderne moeder zijn is dan nog het minst erg, zou je zeggen.
‘Modern’ is helemaal niet meer zo modern. En
eigenlijk is dat in sommige gevallen maar goed ook. Want zo’n twaalf jaar
geleden was het bloempotkapsel ook heel modern. En tot voor een tijdje terug
liepen alle jongeren met zogenaamd enig moderniteitsbesef rond met broeken die
het kruis op half zeven hebben hangen. Ik bedoel maar te zeggen.
Waarom ik zelden Lingo kijk
Ik doe het niet vaak, maar als ik het doe, dan doe ik het
met veel enthousiasme: Lingo kijken. Nu klinkt dat niet als de meest spannende
bezigheid, maar geloof me: voor een taalfanaat als ik is dat het wel.
Vanochtend was het weer zo
ver. Per ongeluk zapte ik langs Nederland 1 en ja hoor: daar was de herhaling
van Lingo op. Lucille Werner vulde al tetterend het scherm en het publiek
bracht na het raden van het eerste woord (‘Hopje’) het welbekende ‘GROEHOEN!’
ten gehore. Vervolgens grabbelen in de ballenbak, guitig lachje op het gezicht
van de deelnemer, Lucille brult aanmoedigende woorden, nog langer grabbelen, publiek
is niet meer te houden en dan…
‘Bal nummer 42.’
De jongen doet geen poging de
lichte teleurstelling die doorklinkt in zijn stem te verbergen. Zou ik ook
niet doen, hoor. Ik kan me namelijk goed voorstellen dat het heel frustrerend
is om zo’n blauwe bal in plaats van een groene te pakken en daarmee de jackpot
mis te lopen. En daarna wrijft het publiek
er nog even in dat dat heel erg ‘Aaaaah’ is. Bedankt, hoor! Ik zou spontaan die
bal het publiek in smijten.
Maar ze gaan gestaag verder, die
dappere deelnemers! Respect, hoor. Ik doe het ze niet na. Door naar het
tienletterwoord. Hint: ‘Het belangrijkste ingrediënt van Hollandse kost…’
Eitje!
‘AARDAPPELS!’ schreeuw ik door de kamer. ‘HET IS
AARDAPPELS! ZEG HET DAN! STELLETJE SUKKELS! ZEG HET NOU. AARDAPPELS!’
En dan drukt één van de deelnemers op
de knop: ‘Aardappelen!’ zegt hij. Het publiek begint al te
juichen, maar Lucille bijt op haar lip. En ik sla steil achterover en moet
moeite doen om geen verontwaardigde oerkreet uit te slaan.
‘Is niet goed, hè, JP?’ zegt
ze. JP, de mannelijke stem waarvan niemand weet waar die nou precies vandaan
komt maar die vrolijk door de studio klinkt:
‘Je hebt gelijk, Lucille.’ Nog
geen seconde later drukt een deelneemster van het andere team op de knop.
‘Het is aardappels!’ gilt ze. ‘Aardappels!’
En nou mag het publiek wèl juichen. Ja, natuurlijk is het ‘aardappels’ en niet ‘aardappelen’,
want die laatste is een elfletterig woord. Zucht.
zondag 19 februari 2012
Veelzijdig in haar soort: 'op zich'
Wanneer je in gesprek bent met een inspirerend persoon en
deze per ongeluk de woorden ‘op zich’ laat vallen, dan weet je: dit is foute
boel.
‘Heb je zin om
gezellig te gaan kamperen in Friesland?’
‘Leuk, op zich…’
Geen directe afwijzing, maar ook geen antwoord op de eigenlijke
vraag. Vrij vertaald kun je echter
zeggen dat dit antwoord ‘NEE! ALSBJEBLIEFT NIET!’ betekent. Het is alleen vaak
lastig om dit op subtiele wijze te brengen, want de gesprekspartners in kwestie
hebben overduidelijk een heel ander beeld bij ‘gezellig’ kamperen op de Friese
hooglanden.
Eigenlijk wil ‘op zich’
doorgaans iets zeggen als: het lijkt me helemaal niks, maar ik weet niet goed
hoe ik dat moet zeggen, dus geef ik mezelf iets meer tijd om met een zinniger
vervolg te komen en daarom vul ik mijn antwoord op met ‘op zich’. In feite is
het gewoon tijdrekken. Of beter gezegd: uitstel van executie, want er komt een
moment dat je niet meer om harde feiten heen kunt. Het is alleen nog even
zoeken naar de juiste woorden.
Je kunt ‘op zich’ natuurlijk
ook heel anders gebruiken.
‘Meneer Witjes van wiskunde is een sukkel.’
‘Ja, op zich!’
In deze vorm is ‘op zich’ een hartelijke bevestiging van
dat wat eerder gezegd wordt. Meestal spelen in dit soort gesprekken timing en
mimiek een belangrijke rol. Een wisseling van verontwaardigde blikken en een
hevig ‘ja’-geknik is niet meer dan gebruikelijk.
We
missen nu alleen de bekendste vorm van de gerenommeerde uiting: de bedenkelijke
‘op zich’.
‘Piet Mondriaan
behoort echt tot de Romantiek, vind ik. Wat denk jij?’
‘Op zich is dat
helemaal niet zo’n slechte gedachte. Maar ik denk dat zijn werken ook wel
passen in het tijdperk van de middeleeuwse kunst…’
De sprekers voeren een nogal hoogstaand overleg en hebben
onmiskenbaar kennis van zaken. In dit dialoog is ‘op zich’ noch hartelijk, noch
afwijzend. Het fungeert als een op zichzelf staande overweging en toont de zogenaamde
intellectualiteit van beide personen (al valt over de
intellectualiteit van
deze kwibussen nog te twisten). Toch zijn de gespreksgangers nog in overweging
over de uiteindelijke conclusie. De conversatie krijgt door deze ‘op zich’ een
filosofisch tintje. En dat is handig, want alleen binnen de filosofie valt het
benoemen van Mondriaan tot een romantische schilder te rechtvaardigen.
Meest tergende uitspraak van de huidige generatie
Het is zo’n woord waar niemand van weet waar het vandaan
komt en waarvan nog steeds onbekend is wat het nou werkelijk voor nut heeft: de
‘hè’. Tegenwoordig ontsnap je niet meer aan dit typerende, maar met name
uiterst irritant taalverschijnsel, hoe diepgaand of juist oppervlakkig de
conversatie waarin je je bevindt ook is.
‘Wist je dat het
morgen gaat vriezen? Gek, hè?’
Of:
‘Hè? Wat is dat nou
weer?’
En natuurlijk:
‘Hé klojo! Zag ik
je nou tegen die straatlantaarn pissen? Nou durf je niet meer, hè!’
Aldus enkele verschijningsvormen van de ‘hè’.
Kenmerkend voor deze uitroep
is dat het door elke gesprekspartner begrepen wordt en dat het lekker in de
mond ligt. ‘Hè hè, ik dacht dat je het
nóóit zou vragen!’, wat altijd pas gezegd wordt op lang en nadrukkelijk,
maar zeker niet letterlijk verzoek van de desbetreffende ontvanger (plak hier
maar eens de zin: ‘Aangezien al je
vierentwintig andere collega’s deze klus niet willen doen en jij eigenlijk
vanaf het begin af aan staat te springen om het op je te nemen, vragen we jou
om…’. Deze zin wordt in de meeste gevallen door de dolblije gesprekspartner
al halverwege afgekapt.)
De ‘hè’ heeft, ondanks soms de
diepere en verwijtende betekenis, een vrij amicaal imago. Het lijkt een soort
verbondenheid te creëren tussen mensen, die elke twijfel in een gesprek
wegneemt: ‘Zijn we het daarover eens, hè?’,
maar ook: ‘Jij wil best de zorg voor mijn
cavia overnemen wanneer ik op vakantie in Zuid-Limburg ben, hè?’. Zonder
het letterlijk te verwoorden, spreekt uit de ‘hè’ een persoonlijke band tussen
de gesprekspartners.
Overigens valt de ‘hè’ niet te
vergelijken met de ‘hé’. Deze laatste toont juist een ingewikkelde en
allesbehalve vriendschappelijke band tussen de sprekers aan en geeft gehoor aan
de achterdocht, gecombineerd met persoonlijke, maar vooralsnog onduidelijke
frustraties van de ander. ‘Hé! Waar ben
jij nou weer mee bezig?’, net als ‘Hé!
Kom eens hier! Ik zie wel wat jij aan het doen bent!’ en ‘Ben je doof of zo? Hé, ik zei wat!’.
In
tijden van onmacht, wordt de ‘hè’, steevast gevolgd door een hippe vervloeking,
vaak tussen de woorden door het gesprek in geslingerd: ‘Hè shit, de computer doet weer eens niet wat ik wil’ en soms ook ‘Hè klotezooi, mijn man heeft de bankrekening geplunderd’. Bij dit gebruik van de ‘hè’ zoekt men naar een korte
inleiding op het grove taalgebruik, pogend de emotionele lading te dekken en
het noemen van een lompe zinsnede enigszins te verdoezelen.
Tot slot
bestaat er de triomfantelijke ‘hè’. Dit is de meest ergerlijke vorm en is dan
ook de enige van alle soorten ‘hè’ die aanzet geeft tot een hevige
woordenwisseling: ‘Dat had je kunnen
weten, hè!’. Erger nog: ‘Ik zei het
je nog. Maar ja, jij was natuurlijk weer eens te eigenwijs, hè…’. Dit
gebruik van de ‘hè’ valt beter te vermijden. Tenminste: wanneer je nog gewoon
thuis wil kunnen komen.
Abonneren op:
Posts (Atom)